Cơ quan quản lý thừa nhận nhiều mẫu phân bón vi phạm về chất Cadimi và Vàng O

"Hàm lượng Cadimi và chất vàng O vượt ngưỡng"

Chia sẻ tại hội thảo “Phát triển bền vững ngành hàng sầu riêng”, ông Trần Việt Hùng, Trưởng phòng nghiệp vụ quản lý thị trường, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương khẳng định, trong quá trình kiểm tra nghiệp vụ, lấy mẫu giám định hàng hoá phân bón trong những năm vừa qua có nhiều trường hợp vi phạm về chất Cadimi, kể cả chất vàng O cũng có.

“Những vi phạm này đã được chúng tôi xử lý hành chính, hoặc nếu nặng hơn chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra”, ông Hùng nói thêm. 

Cũng theo ông Hùng, liên quan đến công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường phân bón cũng như sản phẩm bảo vệ thực vật, phát hiện nhiều loại phân bón giả, kém chất lượng, vi phạm về nhãn, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, sản phẩm không được phép lưu hành vẫn diễn biến phức tạp và gây ảnh hưởng xấu đến sản xuất nông nghiệp và môi trường. Do lợi nhuận cao, các đối tượng đã sử dụng các cách thức, thủ đoạn rất tinh vi để thực hiện các hành vi vi phạm này. 

Việc vi phạm phổ biến ở các hành vi sản xuất phân bón có một hoặc nhiều chỉ tiêu chất lượng không phù hợp với chỉ tiêu công bố hoặc ghi nhãn mập mờ khiến người tiêu dùng hiểu nhầm là phân nhập khẩu từ Hàn Quốc, Thái Lan hoặc thành phần cao hơn thực tế.

Về chất lượng, có loại thành phần thấp hơn so với hồ sơ công bố hoặc ghi trên nhãn, thậm chí thành phần chỉ đạt từ 70% trở xuống so với hồ sơ công bố hoặc ghi trên nhãn (hàng giả). 

Đặc biệt, ông Hùng nhấn mạnh, nổi bật trên các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội xuất hiện các loại phân bón không được công nhận lưu hành, thuốc bảo vệ thực vật không được đăng ký, các sản phẩm này có thành phần là chất không nằm trong danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng hoặc nằm trong danh mục cấm sử dụng tại Việt Nam. 

Trong năm 2024, riêng lĩnh vực sản phẩm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, đơn vị đã thực hiện kiểm tra hơn 5.000 vụ việc, xử phạt hành chính là trên 56 tỷ đồng, chuyển cơ quan điều tra 15 vụ việc có dấu hiệu hình sự và khởi tố rất nhiều vụ việc liên quan. 

Sầu riêng nhiễm Cadimi lỗi hoàn toàn do DAP là chưa chính xác

Ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thừa nhận, những nguyên nhân chính khiến đất nhiễm cadimi, bao gồm các yếu tố tự nhiên như thổ nhưỡng, đất đai, cộng với nhiều vùng đất canh tác không được nghỉ ngơi, khiến đất nhiễm Cadimi. Nguyên nhân chủ quan là do thói quen người dân sử dụng phân bón ở các vùng nhiều hơn khuyến cáo, đặc biệt là thời gian làm trái vụ.

Tuy nhiên, ông Hiếu cũng cho rằng, việc đổ lỗi sầu riêng nhiễm Cadimi hoàn toàn từ việc sử dụng DAP là chưa chính xác.

Đại diện Cục Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật lý giải việc sử dụng DAP trong miền Nam tương đối nhiều và được sử dụng trên nhiều loại cây khác, không riêng gì sầu riêng, do đó kết luận DAP là nguyên nhân chính chưa có mỗi liên hệ chặt chẽ. Thêm vào đó, vùng trồng tại đồng bằng Sông Cửu long có sự thay đổi PH trong đất cũng ảnh hưởng nhiều đến sự hoà tan cadimi, đặc biệt là khi nước rút, PH giảm đúng vào vụ trái mùa khiến khả năng hoà tan Cadimi cao hơn.

Ngoài ra, ông Hiếu cũng dẫn số liệu, hiện lượng nhập khẩu và sử dụng DAP Hàn Quốc chiếm 4%/tổng lượng DAP sử dụng tại Việt Nam.

Chưa kể, việc khuyến khích sử dụng quá nhiều phân thô và hữu cơ có thực sự chính xác hay không. Trong hàng trăm mẫu kiểm tra phân bón tại miền Tây hiện nay thì chúng tôi rất ngạc nhiên khi phân bón hữu cơ chứa nhiều cadimi hơn các phân bón vô cơ khác trên thị trường.

Một ý kiến khác cho thấy phân hữu cơ có thể sử dụng nhiều nguyên liệu như bùn thải trộn vào, đây cũng là một nguy cơ.

“Nếu chúng ta sử dụng đúng liều lượng thì không sao nhưng nếu sử dụng quá nhiều thì kim loại nặng có thể còn tồn đọng lại đó và trở thành dư lượng, tới một thời điểm nào đó sẽ bị hoà tan và cây trồng hút vào”, ông Hiếu cho hay.

Trả lời thắc mắc từ phía doanh nghiệp về việc công bố kết quả kiểm tra hàm lượng Cadimi mà đơn vị đã kiến nghị từ tháng 7/2023, ông Nguyễn Quang Hiếu cho biết, Cục ngay sau đó đã lập đoàn kiểm tra, vào cuộc tìm hiểu nguyên nhân. Đồng thời, cũng đã có văn bản mời phía doanh nghiệp đến Cục làm việc để trao đổi thêm, đối chiếu và căn cứ trên những dữ liệu có được nhằm có được câu trả lời chính xác hơn. 

"Hiện tại, rất xin lỗi là tôi chưa thể trả lời được nội dung này từ phía doanh nghiệp", ông Hiếu nói. 

TS Nguyễn Đăng Nghĩa, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu đất, phân bón và môi trường phía Nam nêu quan điểm, thực trạng nhiễm Cadimi xảy ra ở vùng trồng miền Tây, còn vùng trồng phía Đông và Tây Nguyên đang chịu oan.

Ngoài yếu tố miền Tây thổ nhưỡng bị nhiễm mặn, TS Nghĩa chỉ thẳng nguyên nhân do khoảng 112 ngàn tấn phân bón DAP Hàn Quốc nhập vào Việt Nam vượt ngưỡng Cadimi.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật quy định tiêu chuẩn hàm lượng Cadimi ở mức tối đa là 12 mg/kg, nhưng phân bón DAP Hàn Quốc nhập về quanh ngưỡng 26 - 28 mg/kg, gấp đôi theo quy định của Việt Nam.

"Trách nhiệm thuộc về ai, lỗi này tại cơ quan nào mà để người nông dân phải khổ đến vậy. Cái này chúng ta phải làm rõ, phải truy đến cùng bởi có dấu hiệu lợi ích nhóm?", ông Nghĩa đặt câu hỏi.

XUÂN THẠCH (Theo Vietnam Finance)