Sầu riêng bị Trung Quốc trả về: Vào cuộc tìm hiểu nghi vấn do phân bón DAP Hàn Quốc

Cơ quan có trách nhiệm đã làm việc với Vinacam

Trao đổi với VietnamFinance, ông Vũ Duy Hải, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Vinacam (Vinacam) cho biết, sau khi doanh nghiệp kiến nghị đến Thủ tướng Chính phủ mới đây, cơ quan có trách nhiệm đã có những chỉ đạo về thông tin mà Vinacam cung cấp nhằm minh bạch hoá trách nhiệm trong quy trình xử lý phân bón DAP Hàn Quốc có hàm lượng Cadimi vượt ngưỡng mà trước đó Vinacam đã cảnh báo. 

Cùng với đó, sớm tìm ra phương án xử lý triệt để vấn đề dư lượng Cadimi trong sầu riêng, cũng như các sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu khác. 

Theo ông Hải, bước đầu phía cơ quan chuyên môn đã trao đổi, làm việc với Vinacam, vào cuộc điều tra, xác minh làm rõ thông tin và trách nhiệm của các bên liên quan. 

“Chúng tôi đánh giá cao sự quyết liệt và kịp thời của các cơ quan có trách nhiệm khi nhận được thông tin phản ánh của Vinacam gửi Thủ tướng Chính phủ”, ông Hải cho hay. 

Ông Hải thông tin, đến thời điểm này tức là sau gần 2 năm kể từ ngày phía Trung Quốc trả lại lô hàng sầu riêng đầu tiên có dư hàm lượng Cadimi, phía Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật mới thừa nhận hàm lượng Cadimi trong sầu riêng vượt ngưỡng, “có thể có nguyên nhân từ phân bón”. 

Tuy nhiên, ông Hải bức xúc cho rằng thông tin và bằng chứng về lượng tồn dư Cadimi này đã được doanh nghiệp và các phương tiện truyền thông cảnh báo nhiều lần từ 2 năm trước nhưng phía Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã bỏ qua một trong những nguyên nhân quan trọng là phân bón chứa lân mà lại định hướng về những lý do khác như nguồn nước, không khí, ô nhiễm môi trường… Điều này, khiến dư luận, người dân và doanh nghiệp đều băn khoăn, mù mịt thông tin, không biết gốc rễ kim loại nặng này đến từ đâu để có biện pháp phòng ngừa.

Thậm chí, đại diện Vinacam dẫn chứng thêm, trong một lần trả lời báo chí gần đây vào tháng 5/2025, lãnh đạo của Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật ông Huỳnh Tấn Đạt vẫn chỉ phân tích chung rằng, nguyên nhân chính dẫn tới tồn dư Cadimi trên sầu riêng vượt ngưỡng là do một số vùng có đặc điểm thổ nhưỡng chứa sẵn Cadimi ở mức cao hơn trung bình, đi kèm với độ PH đất thấp làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng lành mạnh, khiến cây hút theo kim loại nặng. 

Ngoài ra, nhiều vùng trồng mới, nơi người dân còn thiếu kinh nghiệm, đang lạm dụng phân bón hóa học với liều lượng cao gấp nhiều lần khuyến cáo, vô tình làm gia tăng nguy cơ tồn dư. Thậm chí, có nơi vượt tới hơn 10 lần sản xuất thông thường, dẫn đến tình trạng ô nhiễm đất.

“Dường như người chịu trách nhiệm vẫn né tránh khi không công bố thông tin về kết quả tái kiểm mẫu phân bón DAP Hàn Quốc đã thu thập được từ thời điểm tháng 8/2023 và cho đó là “chuyện nội bộ của doanh nghiệp””, ông Hải nhìn nhận.

Chính Namhae Hàn Quốc thừa nhận hàm lượng Cadimi vượt ngưỡng

Theo thông tin Vinacam cung cấp, trước đây hầu như cả doanh nghiệp, nông dân và cơ quan chức năng ở Việt Nam đều không quan tâm đến vấn đề Cadimi bởi loại chất này ít quốc gia đề cập. Cùng với đó, do các phòng thí nghiệm trong nước không đủ thiết bị phân tích và không ai hiểu tác hại của Cadimi.

Từ những năm 2020, vấn đề dư hàm lượng Cadimi bắt đầu được chú ý khi các đơn vị quản lý thị trường tại một số địa phương gửi mẫu DAP đang lưu hành tới trung tâm phân tích. Kết quả phát hiện hàm lượng Cadimi vượt ngưỡng. 

Đáng chú ý, vào tháng 7/2023, chính các doanh nghiệp nhập khẩu phân bón DAP Hàn Quốc tại Việt, trong đó có cả Vinacam đã nhận được thông báo từ phía nhà máy Namhae (Hàn Quốc) rằng, họ không thể khắc phục để đảm bảo hàm lượng Cadimi ở mức tối đa là 12 mg/kg, mà sẽ chỉ quanh ngưỡng 28 mg/kg, gấp đôi theo quy định của Việt Nam. 

Sau khi nhận được thông tin này, phía Vinacam đã có nhiều cuộc họp, thư trao đổi đề nghị doanh nghiệp phân bón Hàn Quốc (nhà máy sản xuất DAP ở Hàn Quốc) khắc phục, cải tiến quy trình sản xuất, thay đổi nguồn nguyên liệu đầu vào để đáp ứng tiêu chuẩn Việt Nam.

Song song, Vinacam cũng đã lưu ý Namhae không tiếp tục bán hàng vào Việt Nam nếu không xử lý được vấn đề Cadimi. Tuy nhiên, hai bên không tìm được tiếng nói chung. 

Ngay sau đó, Vinacam đã có văn bản kiến nghị gửi đến Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Bộ Công Thương để thông tin về vấn đề quan ngại nêu trên. Đồng thời đề nghị nhà chức trách chỉ đạo các cơ quan Quản lý thị trường, chi cục BVTV các tỉnh giám sát, xử lý. 

“Nhưng trên thực tế vẫn có doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu loại phân này về nước”, đại diện Vinacam khẳng định.

Theo số liệu của cơ quan chức năng, từ năm 2020 đến 7/2023 (thời điểm xuất hiện thông tin về nghi vấn phân bón vượt dư lượng Cadimi trên thị trường), Việt Nam đã nhập khẩu hơn 122 nghìn tấn phân bón DAP từ Hàn Quốc, với tổng trị giá 74,4 triệu USD.

Và thời điểm từ đó đến tháng 5/2025, việc nhập khẩu giảm đáng kể, chỉ còn 51,3 nghìn tấn với trị giá gần 40 triệu USD.

XUÂN THẠCH (Theo Vietnamfinance)